Tranh đồng khổ lớn: đo gì, tốn thêm gì, và chặng đưa vào nhà
Bức tranh đồng khổ lớn nhìn trong ảnh nào cũng đẹp. Phần ít ai nói tới là chặng từ xưởng tới bức tường nhà bạn — và chặng đó có chi phí riêng, đôi khi không nhỏ.
Bài này gom những khoản và những chỗ vướng thường gặp khi mua tranh khổ lớn.
Đo trước ba chỗ, không phải một
Người mua thường chỉ đo mảng tường định treo. Đó là chỗ cuối cùng, không phải chỗ khó nhất.
Đo đường vào. Cửa chính, chiếu nghỉ cầu thang, khúc quanh, chiều rộng lọt lòng thang máy và chiều cao trần thang. Bức tranh đi lọt cửa chưa chắc quay được ở khúc cua.
Đo bản thân bức tranh khi đã đóng gói. Kiện hàng luôn lớn hơn bức tranh, thường mỗi chiều thêm vài centimet vì lớp xốp và khung gỗ bảo vệ.
Đo mảng tường và khoảng lùi. Tranh lớn cần chỗ đứng để ngắm; treo trong hành lang hẹp thì người xem không bao giờ lùi đủ xa để thấy trọn bức.
Một mẹo đỡ tốn công: cắt giấy báo đúng kích thước rồi dán thử lên tường vài ngày. Nhiều người đổi ý về cỡ sau bước này, và đổi lúc đó thì chưa mất gì.
Những khoản ngoài giá tranh
Hỏi trước thì thành con số; không hỏi thì thành phát sinh.
Đóng gói cho hàng khổ lớn. Khác hẳn gói hàng thường, thường tính riêng.
Vận chuyển. Xe phải đủ dài để hàng nằm ngang, và nhiều nhà xe tính hàng cồng kềnh theo cách riêng chứ không theo cân nặng.
Bốc vác và đưa lên tầng. Nhà không có thang máy hoặc thang máy không lọt thì phải khiêng bộ, có nơi tính theo tầng.
Công treo. Tranh nặng phải khoan và bắt nở vào tường chịu lực, không phải đóng đinh. Đây là phần nên trả tiền cho người biết làm.
Dọn sau khi lắp. Bụi khoan và bao bì — nghe nhỏ nhưng là việc thật, nhất là khi nhà đã hoàn thiện.
Câu nên hỏi ngay lúc xem hàng: giá này đã gồm chở tới nhà và treo lên tường chưa, hay chỉ là giá tại xưởng. Hai con số có thể lệch nhau đáng kể.
Tường nào treo được tranh nặng
Phần kỹ thuật, và là phần không nên đoán.
Tường gạch đặc và tường bê tông thì thường không vấn đề gì với đúng loại nở. Tường thạch cao, vách ngăn nhẹ, tường gạch rỗng mỏng mới là chỗ phải cẩn thận: bắt vào lớp mặt thôi thì sớm muộn cũng tuột, và tuột một bức tranh đồng nặng là chuyện nguy hiểm chứ không chỉ là hỏng đồ.
Cách xử thường thấy: bắt vào khung xương phía sau vách, hoặc làm một tấm đỡ dàn đều lực thay vì dồn vào hai điểm.
Không biết tường mình loại gì thì hỏi người thi công hoặc thợ có kinh nghiệm tới xem tại chỗ. Đây là việc đáng gọi người, không phải việc tra trên mạng — mỗi nhà một kiểu, và ảnh chụp không nói được kết cấu bên trong.
Chia nhỏ thay vì một bức lớn
Không phải lúc nào cũng hợp, nhưng đáng cân nhắc trước khi chốt.
Bộ nhiều tấm ghép lại có mấy cái lợi thật: dễ vận chuyển, dễ đưa vào nhà, dễ treo, và nếu hỏng một tấm thì xử một tấm. Sau này chuyển nhà cũng nhẹ hơn nhiều.
Đổi lại, bộ ghép đòi hỏi treo thẳng hàng và đều khoảng cách, lệch một chút là nhìn ra ngay — nên phần công treo lại khó hơn chứ không dễ hơn.
Nói gọn: một bức lớn thì khó ở chặng vận chuyển, bộ ghép thì khó ở chặng treo. Chọn theo chỗ nào bạn xử được tốt hơn.
Nhận hàng: kiểm gì trước khi ký
Đây là mốc mà sau đó mọi việc khó hơn nhiều.
Mở kiện trước mặt người giao. Nếu nhà xe không cho mở thì ít nhất quay video lúc mở, liền mạch từ khi kiện còn nguyên.
Nhìn dọc mặt tranh theo phương nghiêng. Móp nhẹ và xước chỉ lộ ra khi ánh sáng chiếu chéo; nhìn thẳng thì không thấy.
Kiểm bốn góc và mép khung. Đây là chỗ va chạm nhiều nhất trên đường.
Kiểm hệ treo phía sau. Móc, thanh ngang, vít — thiếu một món là chưa treo được và phải chờ đợt sau.
Có vấn đề thì ghi ngay vào biên bản giao hàng trước khi ký, kèm ảnh. Ký xong rồi mới báo là phần thiệt gần như luôn về phía người mua.
Khi nhà chưa sẵn sàng
Chuyện hay gặp: tranh đặt xong mà nhà còn đang sửa, hoặc chưa quyết được chỗ treo.
Cất tạm thì để đứng, tựa vào tường có lót, không nằm chồng lên nhau và tránh chỗ ẩm. Giữ nguyên bao bì gốc nếu còn, vì nó vừa khít hơn mọi thứ bạn tự quấn sau này.
Và nên hỏi người bán một câu trước khi đặt: giữ hàng hộ được bao lâu, có tính phí không. Nhiều xưởng giữ giúp vài tuần, và như vậy đỡ hơn hẳn việc mang về rồi kê tạm trong nhà đang bụi.
Cỡ tranh và cỡ phòng: con số dễ hụt
Người mua hay chọn cỡ theo bức tường trống, rồi treo lên mới thấy không ăn nhập.
Hai chỗ lệch hay gặp: tranh quá nhỏ so với mảng tường thì nhìn như bị bỏ quên ở giữa, còn tranh sát mép tường hai bên thì bức tường trông chật và bức tranh mất dáng.
Cách người bày biện hay dùng: để tranh chiếm phần lớn bề ngang mảng tường nhưng vẫn chừa khoảng trống rõ ràng hai bên, và nếu treo trên bàn hoặc kệ thì lấy bề ngang món đồ đó làm mốc chứ đừng lấy bề ngang cả bức tường.
Còn một chỗ hay bỏ sót: độ cao treo. Tranh treo cao quá so với tầm mắt người ngồi là lỗi phổ biến nhất trong phòng khách, vì người ta treo lúc đang đứng.
Bảo hành và trách nhiệm: hỏi cho rõ vai
Hàng khổ lớn đi qua nhiều tay nên khi có chuyện, câu đầu tiên luôn là lỗi của ai.
Nên hỏi trước ba vai: ai chịu nếu hàng hỏng trên đường — xưởng, nhà xe, hay người mua; ai chịu nếu hỏng lúc treo — thợ của xưởng hay thợ bạn tự gọi; và bảo hành gồm những gì, thường là lỗi chế tác chứ không gồm va chạm hay ẩm mốc do chỗ treo.
Thuê thợ ngoài treo thì rẻ hơn, nhưng lúc đó ranh giới trách nhiệm chuyển sang bạn. Đó là lựa chọn hợp lý, miễn là biết mình đang chọn gì chứ không phải phát hiện ra lúc đã có chuyện.
Và giữ lại mấy thứ tưởng bỏ đi được: hoá đơn, biên bản giao hàng, ảnh lúc mở kiện. Chúng chỉ có giá trị đúng lúc cần, mà lúc cần thì không tạo lại được.
Ba điều gọn lại
Một, đo ba chỗ chứ không phải một — đường vào, kiện hàng khi đã gói, rồi mới tới mảng tường; và dán thử giấy báo lên tường trước khi chốt cỡ.
Hai, hỏi thẳng giá đã gồm chở tới nhà và treo lên tường chưa; các khoản đóng gói, bốc vác, công treo, dọn dẹp đều là việc thật.
Ba, tường thạch cao và vách nhẹ thì phải bắt vào khung xương hoặc dàn lực — đây là việc đáng gọi thợ tới xem tại chỗ, không phải việc tra trên mạng.