Bức tranh đồng đầu tiên: quyết theo thứ tự nào cho khỏi tiếc tiền
Mua bức tranh đồng đầu tiên là chuyện khác hẳn mua bức thứ hai. Lần đầu bạn chưa biết mình thích kiểu gì, chưa biết cỡ nào vừa nhà mình, và chưa có mắt nhìn để so hai bức đặt cạnh nhau.
Bài này viết cho lần đầu đó: quyết theo thứ tự nào, chọn cỡ ra sao, và mấy chỗ người mới hay tiếc tiền nhất.
Quyết chỗ treo trước, rồi mới chọn tranh
Đây là thứ tự ngược với cách phần lớn người ta làm — thường là thấy bức nào ưng thì mua, rồi về mới tìm chỗ treo.
Làm ngược lại thì gỡ được gần hết các rắc rối sau này. Chọn chỗ trước nghĩa là bạn đã biết bề ngang tường còn trống bao nhiêu, tường loại gì, chỗ đó sáng hay tối, và người ta đứng cách bao xa để nhìn.
Bốn con số đó quyết định cỡ tranh, kiểu tranh và cách treo — nhiều hơn hẳn so với việc bức nào đẹp hơn trên ảnh.
Cách làm nhanh: dán mấy tờ giấy lên tường theo đúng kích thước bức đang nhắm, để đó một hai hôm, đi qua đi lại nhìn. Mất mười phút và thay được mọi lời tư vấn về cỡ.
Cỡ: chỗ người mới hay chọn hụt
Lỗi phổ biến nhất không phải mua bức quá to, mà là mua bức quá nhỏ so với mảng tường.
Trên ảnh của người bán, bức tranh chiếm gần hết khung hình nên trông rất bề thế. Về treo lên một bức tường rộng thì nó teo lại, nhìn lạc lõng.
Nguyên tắc dễ nhớ: bức tranh nên chiếm một phần đáng kể chiều ngang của mảng tường hoặc của món đồ bên dưới nó, chứ không phải một chấm giữa tường. Nếu tường quá rộng mà ngân sách có hạn thì thà chọn một bức vừa phải treo ở mảng tường hẹp hơn, còn hơn treo bức nhỏ giữa mảng tường lớn.
Và nhớ tính cả khung nếu có — số đo trên trang bán hàng có khi là số đo lòng tranh, có khi là cả khung. Hỏi cho rõ, vì chênh nhau vài phân là đủ lệch cả bố cục.
Mẫu: chọn thứ mình còn muốn nhìn sau ba năm
Tranh treo tường là món ở lại rất lâu trong tầm mắt, nên tiêu chí khác với đồ trang trí nhỏ.
Với người mới, hai hướng dễ ưng lâu: mẫu có bố cục gọn, ít chi tiết vụn — nhìn lâu không mệt mắt; và mẫu mang ý nghĩa mà chính bạn thấy gần gũi, chứ không phải mẫu đang được chuộng.
Mẫu nhiều chi tiết chạm tinh xảo thì đẹp khi đứng gần, nhưng phải có ánh sáng đủ và chỗ đứng đủ gần thì mới thấy. Treo cao trên sảnh rộng mà chọn mẫu quá chi tiết là trả tiền cho phần không ai nhìn thấy.
Còn ý nghĩa của từng mẫu thì nên hiểu đúng vai: đó là lớp nghĩa văn hoá đi kèm, và nó có giá trị với người thích lớp nghĩa đó. Đừng để việc chọn mẫu biến thành chuyện phải tránh cái này cái kia — mua một bức mà mỗi lần nhìn lại thấy lo thì đã hỏng mục đích.
Ngân sách: phần nào đáng trả thêm với bức đầu
Giá tranh đồng trải rất rộng, và người mới khó biết phần chênh đi vào đâu.
Với bức đầu tiên, phần đáng trả thêm là chất lượng bề mặt và độ chắc của kết cấu — thứ bạn nhìn mỗi ngày và thứ quyết định bức tranh giữ được bao lâu.
Phần ít đáng hơn với người mới: kích thước quá lớn, mẫu quá cầu kỳ, và khung quá sang so với phần còn lại trong nhà. Mấy thứ đó đẩy giá lên nhanh mà chưa chắc hợp với căn nhà hiện tại của bạn.
Một cách nghĩ thực tế: chọn mức tiền mà nếu vài năm sau bạn muốn đổi bức khác, bạn đổi được mà không tiếc. Bức đầu tiên phần lớn là để biết mình thích gì.
Hỏi gì trước khi chốt
Năm câu, hỏi được cả ở tiệm lẫn khi nhắn tin.
Bức này nặng bao nhiêu? Con số này quyết định cách treo và loại tường chịu được. Người bán không trả lời được là dấu hiệu đáng lưu ý.
Số đo là lòng tranh hay cả khung? Hỏi cho rõ để khỏi lệch bố cục.
Bề mặt được xử lý thế nào, và theo thời gian nó đổi ra sao? Đồng có đặc tính riêng khi để lâu, và bạn nên biết trước cái gì là bình thường, cái gì là hỏng.
Có kèm bộ treo không, và treo thế nào? Có nơi kèm, có nơi không. Biết trước thì chuẩn bị được.
Đổi trả và bảo hành thế nào? Nhất là với món nặng và cồng kềnh, hỏi luôn ai chịu chi phí vận chuyển nếu phải đổi.
Nhận hàng và treo: mấy việc trong ngày đầu
Phần dễ bị làm vội, và cũng là lúc dễ hỏng nhất.
Mở kiện ra kiểm ngay trước mặt người giao nếu có thể, hoặc quay lại quá trình mở. Với hàng nặng dễ móp, đây là thứ duy nhất làm bằng chứng nếu có vấn đề.
Đừng treo ngay trong lúc còn hào hứng. Ướm lên tường bằng giấy, xem lại độ cao, xem lại khoảng cách với đồ bên dưới — treo xong rồi mới đổi ý thì tường đã có lỗ.
Treo món nặng thì phải đúng loại nở vít cho đúng loại tường, và nếu không chắc thì gọi thợ. Chi phí gọi thợ cho một bức tranh nặng rẻ hơn nhiều so với việc nó rơi.
Chụp lại bức tranh ngay khi mới treo, giữ cùng hoá đơn. Sau này muốn so xem bề mặt có đổi không thì đó là mốc.
Treo ở đâu trong nhà: mấy chỗ hay được chọn
Không phải chỗ nào cũng hợp, và lý do phần lớn là chuyện thực tế.
Phòng khách là chỗ quen nhất, vì có mảng tường rộng và có khoảng cách đứng nhìn. Chọn mảng tường mà người ngồi trong phòng nhìn thấy tự nhiên, thường là tường sau ghế dài hoặc tường đối diện lối vào.
Lối vào và hành lang hợp với bức cỡ vừa, nhưng phải để ý chỗ người đi qua có va vào không, nhất là hành lang hẹp.
Phòng làm việc thì nên chọn mẫu ít chi tiết vụn nếu bức nằm trong tầm mắt lúc ngồi — thứ gì quá rối sẽ kéo mắt đi.
Mấy chỗ nên cân kỹ hơn: tường bếp và chỗ gần khu nấu vì dầu mỡ và hơi nóng; ngoài hiên và ban công vì mưa nắng; và tường phòng tắm vì ẩm. Không phải là cấm, nhưng bức treo ở đó xuống nhanh hơn hẳn, nên phải biết trước mà chọn cho đúng.
Bức đầu rồi tính tiếp thế nào
Nhiều người mua bức đầu xong mới nghĩ tới bức thứ hai, và lúc đó mới thấy vướng.
Nếu có ý treo thêm về sau, nên nghĩ trước một chút: hai bức cùng kiểu khung đứng cạnh nhau dễ nhìn hơn hai bức khác hẳn nhau. Không cần mua cùng lúc, chỉ cần ghi lại thông tin của bức đầu — cỡ, kiểu khung, nơi mua — để sau còn khớp được.
Còn nếu chỉ định treo một bức duy nhất thì ngược lại: chọn bức đủ sức đứng một mình ở mảng tường đó, đừng chọn bức trông như thiếu một nửa.
Và sau vài tháng sống chung, bạn sẽ biết rõ hơn mình thích gì — lúc đó nhìn lại bức đầu tiên sẽ thấy nó đã dạy mình khá nhiều, kể cả khi nó không phải bức bạn muốn giữ mãi.
Ba điều gọn lại
Một, quyết chỗ treo trước rồi mới chọn tranh — bề ngang tường, loại tường, ánh sáng và khoảng cách người đứng nhìn quyết định nhiều hơn việc bức nào đẹp trên ảnh.
Hai, lỗi phổ biến nhất của người mới là mua bức quá nhỏ so với mảng tường, vì trên ảnh bức nào cũng trông bề thế.
Ba, với bức đầu tiên thì trả thêm cho chất lượng bề mặt và độ chắc, đừng trả thêm cho cỡ lớn và mẫu cầu kỳ.