Tranh Thuận buồm xuôi gió: đọc bố cục, hướng mũi thuyền và chuyện “quay vào hay quay ra”

Bài “Mẫu tranh đồng phổ biến và ý nghĩa” trong mục này đã điểm qua nhiều đề tài cùng lúc. Bài này chỉ đi sâu một mẫu: tranh Thuận buồm xuôi gió, mẫu mà gần như cửa hàng tranh đồng nào cũng có, và cũng là mẫu nhận nhiều câu hỏi nhất về chuyện treo thế nào cho “đúng”.

Trong bức tranh có gì

Bố cục thường gặp là một chiếc thuyền buồm kiểu thuyền mành hay thuyền buôn cổ, buồm căng gió, rẽ sóng. Có bức chỉ một thuyền, có bức một đoàn thuyền nối nhau. Phía xa thường là núi, mặt trời hay mây; phía dưới là những lớp sóng được chạm thành dải.

Ba chi tiết làm nên cái hồn của bức tranh, và cũng là ba chỗ để đọc tay nghề:

• Cánh buồm. Buồm phải căng, có nếp gấp theo chiều gió. Buồm phẳng như tấm bìa là bức làm vội.
• Sóng ở mũi thuyền. Chỗ mũi thuyền rẽ nước phải có bọt sóng chạm kỹ hơn phần sóng xa. Đó là chỗ thợ thể hiện con thuyền đang chạy.
• Độ xa gần. Thuyền gần nổi cao, thuyền xa và núi xa nổi thấp hơn. Bức mà mọi thứ nổi cao như nhau trông dẹt và rối.

Ý nghĩa: phần dân gian gán cho nó

Tên tranh đã nói gần hết: thuận buồm xuôi gió là lời chúc mọi việc trôi chảy, làm ăn suôn sẻ. Thuyền buôn chở hàng về gợi chuyện buôn bán, nên mẫu này hay được chọn làm quà khai trương, quà tân gia cho người kinh doanh, hoặc treo ở văn phòng.

Đó là một lời chúc bằng hình ảnh, giống câu đối hay bức thư pháp. Nó có giá trị như một lời chúc, không phải như một cam kết. Một bức tranh không làm cho việc buôn bán thuận lợi hơn; nó nhắc người treo nhớ điều họ mong, và nói với khách điều chủ nhà muốn nói.

Chuyện mũi thuyền “quay vào hay quay ra”

Câu hỏi hay gặp nhất: mũi thuyền nên hướng vào trong nhà hay hướng ra cửa? Theo cách nói phổ biến trong dân gian, thuyền chở hàng nên đi vào nhà (mũi hướng vào phía trong, không hướng ra cửa chính), ngụ ý của cải đi vào chứ không đi ra. Có người còn nói buồm phải căng về phía trong nhà.

Nên hiểu đúng mức của chuyện này:

• Đây là quy ước dân gian, không có trong một bộ sách phong thuỷ kinh điển nào làm chuẩn chung. Các nguồn khác nhau nói khác nhau, có nơi còn bảo ngược lại.
• Nếu thích theo, cách làm đơn giản: đứng ở cửa chính nhìn vào, chọn bức có mũi thuyền hướng về phía trong. Tranh có sẵn hai chiều nên chọn ngay từ lúc mua.
• Không nên vì chuyện này mà treo tranh ở chỗ không hợp kích thước, chỗ khuất, hay chỗ không an toàn.

🔴 Đừng để chuyện hướng thuyền bị dùng để bán thêm

Có một kiểu bán hàng quen: khách đã có bức thuyền buồm ở nhà, người bán nói “thuyền đang quay ra cửa, của đi mất”, rồi gợi ý mua bức mới, mua thêm “vật trấn” đặt cạnh, hoặc thuê người đến “xem lại”. Đó là thủ thuật gieo lo rồi bán cách giải.

Nếu đã có tranh mà mũi thuyền hướng ra cửa và mình thấy không yên, việc rẻ nhất là chuyển bức tranh sang bức tường đối diện hoặc tường khác trong phòng, hướng thuyền sẽ tự đổi theo. Không cần mua gì thêm. Còn nếu mình không bận tâm, cứ để nguyên: bức tranh đẹp ở chỗ đó là đủ.

Chỗ treo hợp với một bức tranh ngang dài

Tranh thuyền buồm thường là khổ ngang, tỉ lệ dài gấp đôi hoặc gấp rưỡi chiều cao. Khổ này hợp với:

• Tường phía trên ghế sofa: bề ngang tranh nên khoảng hai phần ba chiều dài ghế, mép dưới cách lưng ghế một khoảng vừa tầm, để người ngồi ngả đầu không chạm.
• Tường phía trên tủ thấp, kệ dài: cùng nguyên tắc, tranh không rộng hơn mặt tủ.
• Tường sau bàn làm việc trong phòng giám đốc: nhớ rằng tranh đồng có ánh kim, đèn trần chiếu thẳng có thể làm loá mắt người ngồi đối diện. Thử ánh đèn trước khi khoan.

Những chỗ nên tránh: tường hành lang hẹp (không đủ khoảng lùi để nhìn trọn một bức ngang dài), trên đầu giường (tranh đồng nặng, treo trên chỗ nằm là rủi ro không đáng), tường có nắng chiều gắt chiếu thẳng.

Một thuyền hay đoàn thuyền, buồm nâu hay mạ vàng

Đây hoàn toàn là chuyện thẩm mỹ:

• Một thuyền lớn rõ ràng, dễ đọc từ xa, hợp tường rộng phòng khách.
• Đoàn thuyền nhiều chi tiết, hợp chỗ người ta đứng gần ngắm, như sảnh hay phòng chờ.
• Đồng để màu tự nhiên hợp nhà gỗ, nội thất tông ấm.
• Mạ vàng hoặc phủ nhũ nổi bật ở không gian nhiều màu trắng, nhưng ánh kim mạnh, cần chú ý ánh đèn.

Không có loại nào “tốt hơn” về ý nghĩa. Lời chúc vẫn là lời chúc, dù thuyền một chiếc hay mười chiếc.

Khi tặng tranh thuyền buồm

Mẫu này an toàn cho hầu hết dịp kinh doanh. Có hai lưu ý nhỏ: với người làm nghề sông nước, đi biển, nên hỏi khéo trước vì có người kiêng hình thuyền gặp sóng lớn; và hỏi trước bức tường chỗ sẽ treo để chọn khổ, vì tranh ngang dài rất kén tường.

Nói gọn lại

Tranh Thuận buồm xuôi gió là một lời chúc bằng hình ảnh, đẹp khi buồm căng, sóng ở mũi thuyền chạm kỹ và có xa có gần. Chuyện mũi thuyền quay vào nhà là quy ước dân gian, thích thì theo bằng cách chọn đúng chiều ngay từ lúc mua; đừng để ai biến nó thành lý do bắt mình mua thêm.